DELEN
Ik wil starten als zelfstandige

Een zaak overnemen, hoe pak je dat aan?

Als kandidaat-starter geef je er misschien de voorkeur aan om niet van nul te beginnen en heb je eerder de overname van een bestaande zaak op het oog. Of misschien ben je klaar voor de overname van de familiezaak? Een zaak overnemen kan je ondernemersplannen een vliegende start geven. Je hebt al meteen een markt, naambekendheid, een bewezen succes… maar misschien ook al personeel, openstaande schulden… Is starten door overname, het overwegen waard?

 

Hoeveel is die zaak waard? 

De waarde van een zaak bepalen bij overname is een complexe aangelegenheid. De prijs van een onderneming is de combinatie van de conjunctuur en de verwachtingen voor een bepaalde sector en de subjectieve motieven van jou en de verkoper.

Er zijn een aantal berekeningswijzen en methodes om dit vast te stellen. Welke waardebepaling geschikt is, hangt af van je persoonlijke situatie als zelfstandig ondernemer, al worden deze berekeningswijzen in praktijk vaak gecombineerd. We raden je alleszins aan om een beroep te doen op een deskundige adviseur.

Wil je een vennootschap overnemen, dan moet je rekening houden met een aantal extra factoren. Lees er alles over in het artikel Een vennootschap overnemen, hoe gaat dat?

 

Welke financiering en belastingen?

Net als bij de opstart van een nieuwe zaak, heb je ook bij een overname de nodige financiering nodig. De meeste steunmaatregelen die werden voorzien voor ondernemers in Vlaanderen en in Brussel, voor de financiering bij de opstart kunnen ook ingeroepen worden bij de overname. Op fiscaal vlak zijn er veel verschillende situaties mogelijk. Vraag daarom het nodige advies aan je boekhouder.

 

Zijn er nog sociale schulden? 

Als overnemer ben je net als andere starters onderworpen aan het sociaal statuut voor zelfstandigen. Daarnaast is er nog een bijkomende verplichting voor een overnemer, want je zal moeten instaan voor de betalingen van de eventuele sociale schulden die de overdrager nog zou hebben op het moment van de overdracht. Om te vermijden dat het sociaal verzekeringsfonds de openstaande schulden van de overlater op je zou verhalen, kan je best een attest vragen aan de overlater dat bewijst dat alle sociale zekerheidsbijdragen vereffend werden.

 

Wat met de overname van het personeel?

Door de overname gaan ook de personeelsleden die op het moment van de overname in dienst zijn, mee over. Het is mogelijk dat er in de overnameovereenkomst afspraken gemaakt zijn over gedeeltelijke overname of zelfs geen overname van het personeel, maar dan moet de overlater instaan voor het ontslag van deze werknemers vóór de overname en zal die niet zomaar de overname als reden voor het ontslag mogen inroepen.

De overname van het personeel betekent ook de overname van de arbeidsovereenkomsten en de bijhorende rechten en plichten. Dit betekent dat de werknemers onder meer de volgende rechten behouden:

  • de opgebouwde anciënniteit
  • essentiële arbeidsvoorwaarden zoals loon, arbeidsuren en functieomschrijving
  • vakantie en vakantiegeld

Als overnemer ben je ook gebonden door de cao’s die de overlater vroeger heeft afgesloten. Ook de arbeidsvoorwaarden van het arbeidsreglement zal je niet zomaar kunnen wijzigen.

  

Zijn alle vergunningen in orde?

De milieuvergunning

Wanneer je een zaak overneemt die een milieuvergunning nodig heeft of een melding moet doen, hoef je niet opnieuw de volledige procedure over te doen. De lopende vergunningen blijven geldig. Je moet de overname wel melden aan de betrokken overheid die de vergunning heeft verleend. Dit kan met een standaardformulier dat beschikbaar is bij de gemeente. Kijk voor alle zekerheid toch na of de bestaande milieuvergunning alle activiteiten dekt die het bedrijf uitoefent. Is dit niet het geval, laat dan nagaan of er alsnog een (aangepaste) vergunning kan aangevraagd worden en neem hierover een clausule op in de overname-overeenkomst.

Het is trouwens erg interessant om als ondernemer de milieuregels en wetten op vlak van ruimtelijke ordening te respecteren, want deze inspanningen kunnen jouw bedrijf of eigen zaak enkele interessante voordelen opleveren.

De bouwvergunning

Ga bij de overname van een zaak na of er voor alle onderdelen (ook verharde oppervlaktes zoals parking) een geldige stedenbouwkundige vergunning werd afgeleverd. Ook de bestemming van het gebied waar de zaak ligt, controleer je best vooraf. Indien de zaak zonevreemd is, is het in elk geval sterk af te raden om die over te nemen voor verdere exploitatie.

Het bodemattest

Bij elke overdracht van een grond is een bodemattest vereist. Dit moet aangevraagd worden door de overlater die het attest aan je moet overmaken. Indien het gaat om een zaak die activiteiten voert die bodemverontreiniging veroorzaken, moet de overdrager een oriënterend bodemonderzoek laten uitvoeren. Een bodemattest en bodemonderzoek is niet vereist bij de overname van (enkel) aandelen van een vennootschap. Voor meer info over het bodemattest en hoe de procedure loopt, kan je terecht bij de Openbare Afvalstoffen Maatschappij (OVAM).

Wil je een winkel van minstens 400 m² verkoopoppervlakte overnemen? Dan moet je ook over een socio-economische vergunning beschikken.

 

Hoe verloopt de overname?

Wanneer je een geschikte zaak gevonden hebt, teken je een intentieverklaring. Hierin leg je de gemaakte afspraken, de eventuele (ontbindende) voorwaarden en de te volgen procedures vast. In dit stadium wordt er ook onderhandeld over de waardebepaling van de onderneming.

Elke koper die professioneel te werk gaat zou een due diligence moeten laten uitvoeren, om een beter inzicht te krijgen in de onderneming en een gefundeerd oordeel te kunnen vormen over de prijs en de andere voorwaarden van de overdracht. De volgende zaken komen daarbij aan bod: de jaarrekeningen, contracten met klanten en leveranciers, contracten met het personeel en het management... Als uit dit onderzoek blijkt dat je inderdaad dat bedrijf zal kopen zoals de verkoper het beschreven heeft, volgt normaliter het afsluiten van het contract, de closing.

De overdracht van een handelszaak is een complexe aangelegenheid. Het is dus aangewezen een beroep te doen op een deskundige bij het opstellen van de overeenkomst, bijvoorbeeld een advocaat of notaris.

Hoewel de wet dit niet uitdrukkelijk vereist, is het opmaken van een schriftelijk contract absoluut aangewezen. Dit vormt in de eerste plaats een goed bewijsmiddel, indien er later verrassingen opduiken. Verder is het een mogelijkheid om de afspraken duidelijk vast te leggen. Tenslotte kan de overeenkomst geregistreerd worden waardoor het contract een vaste datum krijgt en het kan worden ingeroepen ten aanzien van derden. De registratie gebeurt op het kantoor van de Ontvanger van Registratie en Domeinen, tegen betaling van een registratierecht.

 

Wat komt er in het overnamecontract?

Aangezien er geen wettelijke definitie is van de handelszaak, wordt er best een zo volledig mogelijke overeenkomst gemaakt waarin vastgelegd wordt wat er allemaal in de overname inbegrepen is. Vergeet niks dankzij onze checklist.

 

Zoek het overnamegeluk via Overnamemarkt? 

Overnamemarkt is een online platform, waar je een ruim aanbod vindt aan over te nemen ondernemingen, veelal KMO’s, in diverse branches. Als kandidaat-overnemer kan je er op zoek naar een zaak die beantwoordt aan je eisen of verwachtingen. Je vindt er ook heel wat overnametips en adviezen, plus de contactgegevens van experts die je bij het overnemen of overlaten van een zaak kunnen helpen.

 

Download de startersgids!

Inge Logghe
Door Inge Logghe
30 juli 2018