Share
Starten als zelfstandige

Wat krijg je in ruil voor je sociale bijdragen?

Het betalen van sociale bijdragen betekent dat je ook enkele sociale rechten verwerft. Eerder zeiden we al dat de sociale bescherming in het sociaal statuut van de zelfstandigen veeleer beperkt is tot basisuitkeringen. Toch werd de sociale bescherming van de zelfstandige de laatste jaren fors verbeterd.

sociale bijdragen

 

Gezinsbijslag

Onder gezinsbijslag vallen zowel het kraamgeld als de kinderbijslag. Het kraamgeld is een eenmalige tegemoetkoming bij de geboorte van je kind, in de vorm van een vast bedrag. Vanaf de vijfde maand zwangerschap kan je het aanvragen bij het kinderbijslagfonds. Voeg bij je aanvraag een geneeskundig getuigschrift met de vermoedelijke geboortedatum. Vanaf de tweede maand vóór die vermoedelijke geboortedatum kan de som uitbetaald worden.

De kinderbijslag wordt per maand uitbetaald aan de bijslagtrekkende (meestal vader of moeder). Kinderbijslag wordt uitbetaald voor schoolgaande kinderen tot 25 jaar. Er is een leeftijdstoeslag bij de zesde, twaalfde en achttiende verjaardag. Verder bestaan er aanvullingen voor mindervalide kinderen, weeskinderen en kinderen van invalide of actieve mindervalide zelfstandigen, kinderen van gepensioneerde zelfstandigen of gewezen werklozen en kinderen uit éénoudergezinnen.

Ziekteverzekering

De sociale bijdragen geven je ook recht op een verzekering bij ziekte. De ziekteverzekering wordt gesplitst in twee delen: de gezondheidszorg en de uitkering wegens arbeidsongeschiktheid. De gezondheidszorgverzekering verzekert je tegen grote risico’s (bevalling, opname in een ziekenhuis…) en kleine risico’s (zoals dokters-, apothekers-, kinesitherapiekosten...).

De uitkeringsverzekering bij arbeidsongeschiktheid bestaat uit een dagvergoeding wanneer je je beroep om gezondheidsredenen moet stopzetten. Deze vergoeding wordt uitbetaald vanaf de 15e dag arbeidsongeschiktheid. De eerste 14 dagen is er dus geen vergoeding. Vanaf het tweede jaar arbeidsongeschiktheid spreken we van ‘invaliditeit’. Je krijgt in dat geval –mits je je activiteit volledig stopzet– een verhoogde vergoeding.

Hulp van derden is er voor arbeidsongeschikte zelfstandigen die om gezondheidsredenen aangewezen zijn op de hulp van anderen. Via de diensten van je ziekenfonds kan je de tegemoetkoming regelen. 

Sinds 2011 is er ook de inhaalpremie (vakantiegeld voor invaliden).  

Moederschapshulp

In de uitkeringsverzekering is ook een moederschapsuitkering voorzien voor de zelfstandige vrouwen en de meewerkende echtgenoten. Om van deze uitkering te kunnen genieten, moet een periode van moederschapsrust gerespecteerd worden waarin je niet mag werken. Die periode start minstens een week vóór de voorziene bevallingsdatum en eindigt ten vroegste 2 weken na de bevalling. Na deze periode van verplichte rust, kan je binnen een termijn van 21 weken nog maximaal 5 weken (6 weken bij geboorte van een meerling) moederschapsrust opnemen.

Wanneer je pasgeboren kindje onmiddellijk na de geboorte gehospitaliseerd wordt, kun je de periode van moederschapsrust laten verlengen.

Pensioenen

Er bestaan 2 soorten pensioenen: het rustpensioen en het overlevingspensioen.

Het rustpensioen

Het rustpensioen is een inkomen waarop je recht hebt na een loopbaan als zelfstandige. Een volledige loopbaan telt 45 jaar. Om op pensioen te gaan moet je natuurlijk de pensioenleeftijd bereikt hebben. De normale pensioenleeftijd is 65 jaar. In de toekomst zal de wettelijke pensioenleeftijd geleidelijk aan opgetrokken worden tot 67 jaar.

Indien je al een voldoende lange loopbaan achter de rug hebt, kan je al vanaf 60 jaar met vervroegd pensioen

Het overlevingspensioen

Het overlevingspensioen is een vergoeding die aan de overlevende echtgenoot wordt toegekend. De uitkering wordt berekend op basis van de prestaties van de overleden echtgenoot. Dat kan ten vroegste vanaf 46 jaar. Tegen 2025 zal de minimumleeftijd stapsgewijs verhoogd worden tot 55 jaar. Wie niet voldoet aan deze leeftijdsvoorwaarde (46 tot 50 jaar), zal aanspraak kunnen maken op een overgangsuitkering gedurende een jaar (of 2 jaar wanneer er kinderen ten laste zijn). Deze uitkering is onbeperkt cumuleerbaar met loon of een andere sociale uitkering.

Het overbruggingsrecht

Zelfstandigen na een faillissement of na een gedwongen stopzetting omwille van een brand, een natuurramp, een landbouwramp, vernielingen door derden of een als beroepsziekte erkende allergie komen in aanmerking voor het overbruggingsrecht of het behoud van rechten gedurende maximaal 4 kwartalen voor kinderbijslag en gezondheidszorg en een faillissementsuitkering.

Deze uitkering en sociale rechten kunnen tijdens een periode van 12 maanden volgend op het faillissement of de gedwongen stopzetting uitbetaald worden. Later kan je steeds nieuwe aanvragen indienen op basis van nieuwe gebeurtenissen, zolang de uitkering niet langer dan 12 maanden uitbetaald werd.

Mantelzorg voor de zelfstandige

Zelfstandigen of helpers, de medewerkende echtgenoten, de zelfstandigen die de pensioenleeftijd hebben bereikt en de zelfstandigen in bijberoep (in zoverre je bijdragen in hoofdberoep hebt betaald) kunnen een volledige of gedeeltelijke maandelijkse uitkering genieten wanneer je de zelfstandige activiteit tijdelijk of volledig onderbreekt om als mantelzorger een naaste te verzorgen

Dienstencheques

Sinds 2006 kunnen vrouwelijke zelfstandigen onder bepaalde voorwaarden 105 gratis dienstencheques bekomen voor huishoudelijke hulp. Een dienstencheque is een betaalmiddel waarmee je erkende ondernemingen kan betalen voor het uitvoeren van een beperkt aantal huishoudelijke taken (schoonmaken, was, strijk, naaiwerk, bereiden van maaltijden, boodschappen doen, hulp bij verplaatsingen). Iedere cheque komt overeen met de vergoeding van een uur huishoudelijke hulp.

 

Download je e-book over een optimale sociale bescherming!

Hye-Sook Vijls
Door Hye-Sook Vijls
14 december 2018