Share
Werving en selectie

Intellectuele eigendomsrechten opnemen in een arbeidsovereenkomst

In heel wat ondernemingen schrijven werknemers teksten, maken ze foto’s, ontwerpen ze computerprogramma’s of helpen ze innovaties ontwikkelen. Maar hoe zit het met de eigendomsrechten van deze werken? je kan hierover een speciale clausule opnemen in de arbeidsovereenkomst, al moet je wel rekening houden met heel wat regels.

intellectuele eigendomsrechten

 

Dit zijn de 5 verschillende eigendomsrechten

Je kan verschillende clausules opnemen in het arbeidscontract van jouw medewerker. Een clausule rond eigendomsrecht is daar één van. Zowel de werkgever als de werknemer kan immers de officiële eigenaar zijn van een creatie op de werkvloer. Afhankelijk van de categorie, gelden andere regels.

 

1. De Auteurswet: de werknemer is automatisch auteur

Wie een bepaald idee in een concrete en originele vorm giet, is wettelijk ‘auteur’. Een werknemer verwerft met andere woorden automatisch een aantal rechten op een werk dat hij maakte in het kader van zijn job. Deze Auteurswet is van toepassing op:

  • Literaire teksten
  • Reclameteksten
  • Muzikale creaties
  • Fotografisch werk
  • Audiovisuele creaties
  • Mondelinge voordrachten

De Auteurswet heeft enkele belangrijke gevolgen. Zo mag je als werkgever geen gebruik maken van de creaties van jouw werknemers zonder toestemming. Dit kan leiden tot vervelende en complexe situaties, die je eenvoudig kan vermijden door duidelijke afspraken te maken rond de overdracht van rechten. Zo’n overdracht moet steeds schriftelijk gebeuren.

 

2. Toepassing van auteursrechten op software

De bescherming van software valt ook onder het auteursrecht. Werknemers die computerprogramma’s schrijven voor hun werkgever, worden -net zoals in de Auteurswet- erkend als creator van hun werk. Maar er is één belangrijk verschil. De vermogensrechten van computerprogramma’s die werknemers in het kader van een arbeidsovereenkomst ontwikkelen, behoren automatisch toe aan de werkgever (tenzij anders overeengekomen).

 

3. Tekeningen & modellen: de werkgever als ontwerper

Wanneer werknemers in dienstverband een nieuwe tekening (tweedimensionaal) of een nieuw model (driedimensionaal) ontwerpen, is de werkgever wettelijk de ontwerper (tenzij anders overeengekomen).

 

4. Merken: alle rechten voor de werkgever

Een werknemer die een merk (een ‘kenteken’ van een onderneming of dienst) ontwerpt, heeft geen enkel recht op zijn ontwerp.

 

5. Recht op uitvindingen

Vreemd genoeg bestaat er geen wet die bepaalt aan wie de eigendomsrechten toebehoren voor uitvindingen die een werknemer doet in het kader van een arbeidsovereenkomst. Dat komt omdat twee belangrijke wetten elkaar in dit geval tegenspreken.

Wie een uitvinding doet (oplossen van een technisch probleem op een nieuwe en niet voor de hand liggende manier) kan hiervoor, tegen betaling, bescherming krijgen via het octrooirecht. Dat recht kent het vermogensrecht van de uitvinding toe aan de uitvinder, ongeacht de context waarin de uitvinding werd gedaan.

Het arbeidsrecht daarentegen stelt dat de werkgever recht heeft op in dienstverband gerealiseerde uitvindingen. Om te bepalen wie nu de rechten heeft van een uitvinding, maakt de rechtspraak in de praktijk het onderscheid tussen drie soorten uitvindingen:

  • Dienstuitvindingen zijn uitvindingen die voortvloeiden uit het dienstverband en die onder de functiebeschrijving vallen. De werkgever heeft in dit geval recht op de vermogensrechten. 
  • Afhankelijke uitvindingen houden wel verband met de activiteiten van de werkgever, maar kaderen niet in de opdracht waarvoor de werknemer aangeworven werd. De werkgever heeft in dit geval recht op de vermogensrechten.
  • Vrije uitvindingen houden geen verband met de arbeidsovereenkomst. Ze gebeuren buiten elk dienstverband. De vermogensrechten op vrije uitvindingen komen toe aan de werknemer.

 

Wat als er geen wettelijke regeling rond het eigendomsrecht is?

Niet elk idee of elke creatie van werknemers is automatisch beschermd of wettelijk geregeld. Denk bijvoorbeeld aan een voorstel in een ideeënbus of een suggestie op een vergadering. Deze zaken vallen onder de noemer ‘vruchten van de arbeid’. Gebeuren ze binnen de uitoefening van de functie, dan behoort het eigendomsrecht automatisch toe aan de werkgever.

 

Eigendomsrechten opnemen in het contract van jouw werknemer

Er gelden dus heel wat regels rond het eigendomsrecht bij uitvindingen en creaties van jouw werknemers. Om betwistingen te vermijden, leg je het best een aantal afspraken op papier vast.
Bekijk welke eigendomsrechten in jouw bedrijf van toepassing zijn en hoe je dit moet vastleggen. Wens je meer informatie en of hulp hierbij? Ga dan zeker een ten rade bij jouw sociaal secretariaat

 

Wil je meer weten over het aanwerven van personeel?

Download dan het gratis e-book. Je leest er alles wat je moet weten: van de kost van een aanwerving, een functieprofiel en vacaturetekst schrijven, tot wettelijke documenten en verplichtingen.

Klaar om te starten met personeel?

Ga voor een vlotte eerste aanwerving
Arne Sevenhant
Door Arne Sevenhant
04 mei 2018