Share
Sociaal statuut

Later lezen?

Wanneer moet een politiek of publiek mandataris aansluiten als zelfstandige?

Tijd om even stil te staan bij politieke en publieke mandaten. Welke invloed hebben ze op het sociaal statuut en het inkomen van jouw klant? We frissen even op hoe dit elkaar zit. Zo kan jij je klant de beste service bieden.

Politiek of publiek mandaat: geldig als zelfstandige activiteit?

Een politiek mandaat

Wie een politiek mandaat opneemt, wordt door het volk verkozen om hen te vertegenwoordigen en namens hen beslissingen te nemen. Dit gaat dus over de mandaten van burgemeester, schepen, gemeenteraadslid, minister, parlementslid, OCMW-raadslid …

De loutere uitoefening van dit politiek mandaat wordt niet beschouwd als een beroepsactiviteit als werknemer, ambtenaar of zelfstandige. Oefent je klant dus enkel een politiek mandaat uit, bijvoorbeeld als schepen, gemeenteraadslid of burgemeester, dan is hij niet onderworpen aan het sociaal statuut van de zelfstandigen voor de uitoefening van dit mandaat.

 

Publiek mandaat

Een publiek mandataris is iemand die een mandaat heeft in een openbare of private instelling, of die met raadgevende stem lid is van een bestuursorgaan van een openbare of private instelling en die dit mandaat of lidmaatschap uitoefent omwille van één van volgende redenen:

A. Hij heeft een functie in een overheidsadministratie (Staat, gemeenschap, gewest, provincie, gemeente of openbare instelling).

B. ofwel is je klant vertegenwoordiger van een werknemers-, werkgevers- of zelfstandigenorganisatie.

C. ofwel vertegenwoordigt hij de Staat, een gewest, een gemeenschap, een provincie, een gemeente of openbare instelling.

Voorbeeld: Je klant vertegenwoordigt zijn gemeente bij de waterintercommunale in zijn hoedanigheid als schepen.

Beantwoordt een van je klanten aan de beschrijving hierboven? Dan valt hij niet onder het sociaal statuut van de zelfstandigen voor de uitoefening van zijn publiek mandaat.

Opgelet: er is enkel sprake van een publiek mandaat als je klant dit mandaat toegewezen kreeg omwille van zijn specifieke hoedanigheid. Oefent hij het mandaat in eigen naam uit, bijvoorbeeld omwille van een bepaalde expertise of vakkennis die hij heeft, dan is hij geen publiek mandataris. In dat geval zal hij zich wel moeten aansluiten als zelfstandige bij een sociaal verzekeringsfonds.

 

Een politiek of publiek mandaat combineren met een zelfstandige activiteit

Oefent je klant naast een politiek of publiek mandaat ook een zelfstandige activiteit uit? Dan is hij verplicht zich aan te sluiten bij een sociaal verzekeringsfonds en betaalt hij sociale bijdragen in hoofdberoep. In sommige gevallen kun je dankzij je mandaat gelijkgesteld worden met bijberoep, door de toepassing van het zogenaamde artikel 37.

Berekening van de sociale bijdragen

Elk kwartaal betaalt de zelfstandige voorlopige sociale bijdragen en bouwt hij op die manier sociale rechten op. Na 2 à 3 jaar volgt een herziening van deze bijdragen wat resulteert in de definitieve sociale bijdragen. Om deze definitieve bijdragen te bepalen, ontvangt het sociaal verzekeringsfonds het totale netto belastbaar beroepsinkomen als zelfstandige van de belastingdienst, zonder dat er onderscheid gemaakt wordt tussen de inkomsten uit het politiek of publiek mandaat en de inkomsten uit de zelfstandige activiteit. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer de mandataris zitpenningen ontvangt.

Om ervoor te zorgen dat je klant énkel sociale bijdragen betaalt op zijn zelfstandige inkomsten – en dus niet op zijn inkomsten als politiek of publiek mandataris – moet ons sociaalverzekeringsfonds het onderscheid maken tussen de verschillende inkomsten. Gezien dit onderscheid niet automatisch gemaakt wordt hebben we bijkomende informatie nodig over de aard van de inkomsten. 

Is je klant aangesloten bij Liantis? Bezorg ons zo snel mogelijk een kopie van zijn aanslagbiljet en de fiches 281.20, 281.30 (eventueel 281.50), zodat wij het inkomen als zelfstandige kunnen bepalen.

 

Een publiek of politiek mandaat als gepensioneerde zelfstandige

Even opfrissen: pensioen en toegelaten activiteit

Zelfstandigen met een rustpensioen mogen onbegrensd bijverdienen vanaf de eerste januari van het jaar waarin ze 65 worden of wanneer ze een loopbaan van 45 jaar kunnen bewijzen in het geval van vervroegd pensioen.

Als je klant jonger is dan 65 jaar en zijn loopbaan minder dan 45 jaar bedraagt, is er een begrenzing op de bijverdienste. Je klant mag in dat geval slechts 6.797 euro per jaar bijverdienen om zijn pensioen niet te verliezen. Die grenswaarde verhoogt naar 10.195 euro voor wie een kind ten laste heeft.

 

Wat is de impact van het uitoefenen van een politiek of publiek mandaat voor een zelfstandige met een begrensde toegelaten activiteit?

De grenswaarden zijn nettobedragen. Wil je controleren of jouw gepensioneerde klant met een politiek of publiek mandaat de grens niet overschrijdt? Tel dan het netto belastbaar inkomen als zelfstandige op bij 80% van zijn bruto-inkomen uit het mandaat.

Let wel, er zijn twee uitzonderingen:

  1. Inkomsten uit een politiek mandaat (parlementslid, burgemeester, ...) of uit een mandaat als voorzitter of lid van het OCMW, worden niet als beroepsinkomsten beschouwd en tellen dus niet mee voor de grenzen van de toegelaten activiteit op voorwaarde dat het mandaat inging:
    1. vóór de ingangsdatum van het pensioen 
      en
    2. uiterlijk op de laatste dag van de maand waarin de mandataris de leeftijd van 65 jaar bereikt.
      Opgelet, een verlenging van een mandaat wordt als een nieuw mandaat beschouwd!
  1. Inkomsten uit een administratief mandaat uitgeoefend bij een beheers-, bestuurs- of directieorgaan van een openbare instelling, een instelling van publiek nut, een vereniging van gemeenten, of een bestuurdersmandaat in een autonoom overheidsbedrijf, tellen niet mee voor de grenzen van de toegelaten activiteit als het mandaat is ingegaan:
    1. vóór de ingangsdatum van het pensioen
      en
    2. uiterlijk op de laatste dag van de maand waarin de mandataris de leeftijd van 65 jaar bereikt

Ontvangt je klant inkomsten die niet aan deze beschrijving voldoen? Dan is je klant verplicht zijn activiteit aan te geven bij de Federale Pensioendienst. De inkomsten van je klant worden in rekening gebracht om te bepalen of de grens van de toegelaten activiteit bereikt is.


In een notendop: waar moet je opletten?

Wordt je klant vóór de ingangsdatum van zijn pensioen verkozen of benoemd als mandataris, dan heeft dat politiek of administratief mandaat geen gevolgen voor het bedrag van de inkomsten waartoe hij of zij zich dient te beperken. De zelfstandige moet echter opletten als het mandaat begint of verlengd wordt na de datum van zijn pensionering.

 

Voorbeeld: Je zelfstandige klant werd schepen op 1 januari 2016 en ging op 1 januari 2021 op 62-jarige leeftijd met pensioen. Zijn inkomen wordt niet meegerekend voor de grens van de toegelaten activiteit. Als zijn mandaat op 14 oktober 2021werd verlengd, moet hij zijn activiteit aangeven en wordt het inkomen uit zijn mandaat meegerekend. Vanaf 1 januari in het jaar van zijn 65ste verjaardag mag hij onbeperkt bijverdienen.

Karlien Kerremans
Door Karlien Kerremans
17 mei 2021

Later lezen?

Interesse in dit artikel maar nu even geen tijd?

Laat hieronder je e-mailadres achter en we sturen je een handige link naar het artikel.

We sturen je enkel de link, geen spam.