Werknemers met de fysiek zwaarste jobs hebben tot 80% meer ziektedagen dan collega’s met zittend werk. Dat blijkt uit onze analyse van een grootschalige Europese studie. Voor preventieprofessionals is dat een extra argument om ergonomie hoger op de agenda te plaatsen.
We analyseerden data van de European Working Conditions Survey. Die omvat ruim 68.000 werknemers in 37 Europese landen. We bundelden zeven ergonomische risicofactoren in één index voor fysieke jobbelasting. Denk aan zware lasten tillen, repetitieve bewegingen en werken in oncomfortabele houdingen. Daarna koppelden we die index aan het aantal gemelde ziektedagen.
Ook na correctie voor leeftijd, geslacht, beroep, sector en land blijft het effect overeind. Werknemers met een hoge fysieke jobbelasting melden 80% meer ziektedagen. Ook in de Belgische cijfers is het patroon uitgesproken.
Stephan Tomlow, expert ergonomie bij Liantis, legt de link met langdurige afwezigheid: “Ongeveer één derde van alle langdurig zieken is afwezig door ergonomische klachten. Als we de werkomstandigheden aanpassen, kunnen we dus veel afwezigheden voorkomen.”
"Mensen merken de gevolgen van fysiek hard werk vaak pas op latere leeftijd. Preventie moet dus vroeg beginnen."
Op Europees niveau zien we een duidelijke leeftijdstrend. Hoe ouder de werknemer, hoe zwaarder fysieke belasting doorweegt op het aantal ziektedagen. Bij 50-plussers is het effect merkbaar groter.
Dat is ook een boodschap voor je preventiebeleid. Richt je niet alleen op oudere werknemers. Tomlow merkt op dat werkgevers de zwaarste taken vaak bij jongere medewerkers leggen, om anderen te sparen. “Maar daar schuilt ook het gevaar: de jongere medewerkers van vandaag zijn de oudere collega’s van morgen. Mensen merken de gevolgen van fysiek hard werk vaak pas op latere leeftijd. Preventie moet dus vroeg beginnen.”
Sinds de aanpassing van de wetgeving in 2024 moeten werkgevers een volledige risicoanalyse ergonomie opstellen. Bij het ontwerp of de herinrichting van werkplekken moeten ze ook al rekening houden met ergonomie. Voor kantoorwerk zien we al grote stappen vooruit. Er is meer aandacht voor werkinrichting, goed materiaal en beweging. Bij zwaar fysiek werk is er nog veel winst te halen.
Goede ergonomische maatregelen verlagen niet alleen het aantal ziektedagen, ze beperken ook de instroom in langdurige ziekte. En ze helpen mensen met rug- of nekklachten sneller weer aan de slag. Onderzoek wijst bovendien uit dat als je inzet op goede ergonomie, je onrechtstreeks ook inzet op het psychosociaal welzijn van je medewerkers.
Ook Fins onderzoek geeft je argumenten voor het gesprek met de directie. Het combineerde een bevraging van 42 Finse productiebedrijven met een longitudinale casestudy (2018–2022) in één bedrijf. Op de assemblagelijn gingen systematische verbeteringen samen met een lagere fysieke belasting en minder ergonomisch verzuim. Productiviteit en financiële resultaten stegen mee.
“Ga als werkgever in gesprek met je medewerkers”, zegt Tomlow. “Zij kunnen het best mogelijke knelpunten aangeven en creatief meedenken over hoe ze bepaalde werksituaties en werkomstandigheden beter kunnen maken.” Betrek collega’s dus zeker bij de risicoanalyse zodat je maatregelen beter landen.