De bouwsector is een van de meest fysiek belastende sectoren van ons land. Werknemers tillen zware materialen, werken in uitdagende houdingen en staan dagelijks bloot aan wisselende weersomstandigheden. Toch blijft ergonomie voor veel bouwbedrijven een onderbelicht thema.
Uit een recent eindwerk door preventieadviseur ergonoom Caroline Mercier (Liantis) blijkt dat slechts 5% van de 150 bevraagde kmo‑werkgevers aangeeft een risicoanalyse ergonomie te hebben opgesteld, nochtans de basis om fysieke belasting structureel aan te pakken.
In de bouw is dat vaak uitdagender dan in een kantoor- of productieomgeving. Taken verschillen van dag tot dag, werkposten zijn tijdelijk en de omstandigheden veranderen voortdurend. Precies daarom is het belangrijk om ergonomische risico's goed in kaart te brengen.
In het eindwerk werd een risicoanalyse uitgewerkt voor de ruwbouwsector binnen de residentiële bouw. Daaruit kwamen vijf prioritaire ergonomische risico’s naar voren:
Hoewel deze analyse specifiek werd opgesteld voor kmo’s in de ruwbouwsector, zijn deze risico’s herkenbaar op vrijwel elke werf, van kleine aannemers tot grote bouwondernemingen. Ze vormen de kern van fysieke belasting binnen de bouw.
Om ergonomische risico’s effectief aan te pakken (in alle sectoren), is een gestructureerde strategie nodig. TNO Nederland ontwikkelde hiervoor de TOP‑aanpak, die maatregelen indeelt in drie niveaus:
Technische maatregelen hebben meestal de grootste impact, omdat ze de fysieke belasting aan de bron verminderen. Van minikraan tot prefabelementen, van elektrische kruiwagens tot een slimme werfinrichting… wie inspiratie zoekt, hoeft het warme water niet uit te vinden. Onder meer Volandis biedt een uitgebreid overzicht van arbovriendelijke hulpmiddelen die de fysieke belasting op de werf kunnen verlagen.
Uit het onderzoek blijkt ook dat kmo-werkgevers in de bouwsector weldegelijk bereid zijn om te investeren in ergonomie, maar tegelijk vrezen ze dat bijkomende investeringen hun concurrentiepositie kunnen verzwakken.
Wanneer bijvoorbeeld een kraan of ander hulpmiddel moet worden gehuurd, wordt deze kost doorgaans doorgerekend aan de bouwheer. Hierdoor stijgt de totaalprijs van het project. Concurrenten die dergelijke hulpmiddelen niet inzetten, kunnen daardoor een lagere offerte aanbieden.
Dat toont aan dat ergonomie niet alleen een uitdaging is voor individuele ondernemingen. Wanneer ergonomische hulpmiddelen en veilige werkwijzen breder ingang vinden in de sector, ontstaat er een gelijk speelveld en wordt duurzame vooruitgang mogelijk.
De ergonomen van Liantis ondersteunen je graag met advies, risicoanalyses en praktische maatregelen op maat van jouw werf. Neem contact op via ergonomie@liantis.be.