DELEN
Ik wil starten als zelfstandige

Hoe verloopt de overname van een handelszaak?

Het overnemen van een bestaande handelszaak heeft enkele voordelen, want je als zelfstandig ondernemer hebt meteen al een markt, naambekendheid, personeel, een bewezen succes… Hoe moet je precies te werk gaan?

 

Hoeveel is die zaak waard? 

De waarde van een zaak bepalen bij overname is een complexe aangelegenheid. De prijs van een onderneming is de combinatie van de conjunctuur en de verwachtingen voor een bepaalde sector en de subjectieve motieven van jou en de verkoper. Er zijn een aantal berekeningswijzen en methodes om dit vast te stellen. Welke waardebepaling geschikt is, hangt af van je persoonlijke situatie, al worden deze berekeningswijzen in praktijk vaak gecombineerd. We raden je alleszins aan om een beroep te doen op een deskundige adviseur. 

Vergeet niet dat je als overnemer zal moeten instaan voor de betalingen van de eventuele sociale schulden die de overdrager nog zou hebben op het moment van de overdracht. 

 

Welke financiering en belastingen?

Net als bij de opstart van een nieuwe zaak, heb je ook bij een overname de nodige financiering nodig. De meeste steunmaatregelen die werden voorzien voor ondernemers in Vlaanderen en in Brussel, voor de financiering bij de opstart kunnen ook ingeroepen worden bij de overname. Op fiscaal vlak zijn er veel verschillende situaties mogelijk. Vraag daarom het nodige advies aan je boekhouder.

 

Beschik je over de nodige kennis bedrijfsbeheer?

Ook al neem je een zaak over, toch zal je, net zoals elke andere starter, moeten kunnen bewijzen dat je over de basiskennis van bedrijfsbeheer en in bepaalde gevallen over de vereiste beroepsbekwaamheid beschikt. Als overnemer van een zaak krijgt je één jaar de tijd om de nodige getuigschriften te behalen om de continuïteit van de over te nemen zaak te garanderen. 

 

Wat met het onroerend goed?

Het onroerend goed waarin de over te nemen zaak wordt uitgebaat is uiteraard één van de belangrijkste elementen bij een overname.

Je koopt het aan

Wanneer je de eigendom verwerft van onroerend goed, wordt deze aankoop vastgelegd in een akte voor de notaris. Meestal wordt die voorafgegaan door de onderhandse verkoopovereenkomst of ‘compromis’. Let op, deze onderhandse verkoopovereenkomst is reeds bindend en kan niet meer zomaar eenzijdig verbroken worden. In deze onderhandse overeenkomst moeten onder meer volgende bepalingen staan:

  • de identiteit van de koper en de verkoper
  • een duidelijke beschrijving van het pand
  • de voorwaarden van de verkoop (onder andere de prijs)
  • eventuele erfdienstbaarheden op het goed
  • het betaalde voorschot
  • het tijdstip van de betaling van de verkoopprijs
  • het ogenblik van de ingebruikname
  • de regeling van de onroerende voorheffing
  • de aangestelde notaris(sen)
  • het ogenblik van het opmaken van de notariële akte

Je verwerft het door een erfenis, schenking of testament

Neem je een zaak over na erfenis, schenking of testament, dan moet er rekening gehouden worden met de regels van het erfrecht en het schenkingsrecht.

Je huurt het

Blijft de overlater eigenaar van de eigendom en verhuurt hij/zij aan jou het gebouw, dan moet je rekening houden met de huurwetgeving. Indien de overlater zelf huurder is, moet er eerst gecheckt worden of de huur überhaupt wel kan worden overgedragen en zo ja, volgens welke regels dit mogelijk is.

 

Zijn alle vergunningen in orde?

De bouwvergunning

Ga bij de overname van een zaak na of er voor alle onderdelen (ook verharde oppervlaktes zoals parking) een geldige stedenbouwkundige vergunning werd afgeleverd. Ook de bestemming van het gebied waar de zaak ligt, controleer je best vooraf. Indien de zaak zonevreemd is, is het in elk geval sterk af te raden om die over te nemen voor verdere exploitatie.

De socio-economische vergunning

Wanneer je een winkel van minstens 400 m² verkoopoppervlakte overneemt, moet je verplicht over een socio-economische vergunning beschikken. Als de overname gepaard gaat met een uitbreiding of wijziging van de activiteiten, bijvoorbeeld door een nieuw assortiment, dan moet je een nieuwe aanvraag indienen bij de gemeente.

 

Kan ik de voorraad uitverkopen?

Wanneer je een handelszaak overneemt, biedt de wet je de mogelijkheid om de voorraad uit te verkopen. Je mag in dat geval geen nieuwe producten aan de voorraad toevoegen. Of het commercieel zinvol is om een zaak te starten met een uitverkoop, moet in elk geval goed afgewogen worden. Bepaalde klanten houden hier immers helemaal niet van en zouden kunnen afhaken.

 

Wat gebeurt er met bestaande klantenkaarten?

Verder kan je niet zomaar het voordeel van de opgebouwde klantenkaarten opzeggen. De klant heeft steeds recht op het beloofde voordeel, ook al is de klantenkaart nog niet vol. De korting moet dan berekend worden in verhouding tot de vroegere aankopen. De stopzetting van de klantenkaarten moet je tijdig aan de klant kenbaar maken, bijvoorbeeld door middel van een mededeling aan de kassa.

 

Hoe verloopt de overname?

Wanneer je een geschikte zaak gevonden hebt, teken je een intentieverklaring. Hierin leg je de gemaakte afspraken, de eventuele (ontbindende) voorwaarden en de te volgen procedures vast. In dit stadium wordt er ook onderhandeld over de waardebepaling van de onderneming.

Elke koper die professioneel te werk gaat zou een due diligence moeten laten uitvoeren, om een beter inzicht te krijgen in de onderneming en een gefundeerd oordeel te kunnen vormen over de prijs en de andere voorwaarden van de overdracht. De volgende zaken komen daarbij aan bod: de jaarrekeningen, contracten met klanten en leveranciers, contracten met het personeel en het management... Als uit dit onderzoek blijkt dat je inderdaad dat bedrijf zal kopen zoals de verkoper het beschreven heeft, volgt normaliter het afsluiten van het contract, de closing.

De overdracht van een handelszaak is een complexe aangelegenheid is, is het aangewezen een beroep te doen op een deskundige bij het opstellen van de overeenkomst, bijvoorbeeld een advocaat of notaris.

Hoewel de wet dit niet uitdrukkelijk vereist, is het opmaken van een schriftelijk contract absoluut aangewezen. Dit vormt in de eerste plaats een goed bewijsmiddel, indien er later verrassingen opduiken. Verder is het een mogelijkheid om de afspraken duidelijk vast te leggen. Tenslotte kan de overeenkomst geregistreerd worden waardoor het contract een vaste datum krijgt en het kan worden ingeroepen ten aanzien van derden. De registratie gebeurt op het kantoor van de Ontvanger van Registratie en Domeinen, tegen betaling van een registratierecht.

 

Wat komt er in het overnamecontract?

Aangezien er geen wettelijke definitie is van de handelszaak, wordt er best een zo volledig mogelijke overeenkomst gemaakt waarin vastgelegd wordt wat er allemaal in de overname inbegrepen is. Vergeet niks dankzij onze checklist.

 

Zoek het overnamegeluk via Overnamemarkt? 

Overnamemarkt is een online platform, waar je een ruim aanbod vindt aan over te nemen ondernemingen, veelal KMO’s, in diverse branches. Als kandidaat-overnemer kan je er op zoek naar een zaak die beantwoordt aan je eisen of verwachtingen. Je vindt er ook heel wat overnametips en -adviezen, plus de contactgegevens van experts die je bij het overnemen of overlaten van een zaak kunnen helpen.

 

Download de startersgids!

Inge Logghe
Door Inge Logghe
20 oktober 2017