Op zondag 9 juni trekken we weer met z’n allen naar de stembus voor de federale, regionale en Europese verkiezingen. Later dit jaar, op zondag 13 oktober, vinden dan nog de lokale en provinciale verkiezingen plaats.
De meeste kiesgerechtigde Belgen moeten zondag niet naar hun werk. Maar wat met werknemers die op die dagen wel moeten werken? Mogen zij het werk verlaten om te gaan stemmen? En hebben ze dan recht op loon tijdens hun afwezigheid?
We zetten in dit artikel de meestgestelde vragen over de verkiezingen op een rij. Zo weet je als werkgever wat je die dag wel en niet mag (of moet) doen.
Volgens de Arbeidsovereenkomstwet mogen werknemers afwezig zijn van het werk om ‘hun burgerlijke verplichtingen’ te vervullen (artikel 20, 5° van de Arbeidsovereenkomstwet). In België geldt er een opkomstplicht voor de federale, regionale en Europese verkiezingen, wat betekent dat iedereen die mág stemmen op de dag van de verkiezingen naar het stembureau moét. Op 9 juni hebben werknemers volgens de Arbeidsovereenkomstwet dus het recht om afwezig te zijn op het werk om te gaan stemmen.
Je mag als werkgever een werknemer niet weigeren om het werk te verlaten om te gaan stemmen, tenzij het mogelijk is om te gaan stemmen voor of na de werkuren.
Je bent als werkgever juridisch gezien niet verplicht om het loon van je werknemer door te betalen als die afwezig is om te gaan stemmen.
Als je werknemer niet zelf naar het stembureau gaat, dan is hij verplicht om volmacht te verlenen aan iemand anders om te gaan stemmen in diens plaats. Als werknemers niet zelf gaan stemmen en geen volmacht verlenen aan iemand anders, dan kunnen zij vervolgd worden voor de politierechter.
Als je werknemer een volmacht wil verlenen aan iemand anders, dan moet hij een volmachtformulier invullen en dit formulier vervolgens laten vervolledigen en afstempelen door zijn werkgever.
Het uitoefenen van een ambt als bij- of voorzitter in een stem- of telbureau/stemopnemingsbureau is een ‘burgerlijke plicht’. Je werknemer heeft met andere woorden het recht om in dit kader afwezig te zijn van het werk.
Hier ben je in sommige gevallen als werkgever wel verplicht om je medewerkers door te betalen. Het feit dat je werknemer in die gevallen voor het uitoefenen van zijn ambt ook presentiegeld ontvangt, verandert niets aan de situatie.
Om misbruik te voorkomen, raden we wel aan om aan je medewerkers die een ambt moeten uitoefenen te vragen om een kopie van hun aanstelling te bezorgen.
Een werknemer heeft recht op een bezoldigde afwezigheid/loondoorbetaling als hij een ambt uitoefent als:
Een werknemer heeft geen recht bezoldigde afwezigheid/loondoorbetaling als hij een ambt uitoefent als:
Een werknemer kan altijd vragen om wegens beroepsredenen vrijgesteld te worden van zijn ambt in het kader van de verkiezingen. Als hij geen vrijstelling vraagt of krijgt, dan primeert altijd zijn burgerlijke verplichting. In dat geval wordt de afwezigheid van het werk beschouwd als: